Başlangıçta yüzde 9 olarak ortaya konulan rakam, sırasıyla yüzde 12’ye, yüzde 16’ya, yüzde 26’ya, yüzde 28’e ve son olarak yüzde 29,5’e yükselmiştir.
İlk açıklanan oranla son tahmin arasında 20,5 puanlık fark vardır.
Şimdi buradan soruyoruz:
Bu fark yalnızca bir tahmin hatası mıdır? Yoksa milyonlarca insanın hayatını etkileyen ekonomi politikalarının güvenilirliğine ilişkin ciddi bir sorun mudur?
Merkez Bankası raporundaki rakamı değiştirebilir. Peki, maaşını o beklentilere göre alan kamu çalışanı ne yapacak? Emekli, kaybettiği alım gücünü hangi raporla geri alacak? Kirasını, faturasını ve mutfak masrafını karşılamaya çalışan aile, gerçekleşmeyen hedeflerin hesabını kime soracak?
Tahminler yukarı çıkarken milletin sofrası küçülüyor. Sorunumuz tam da budur.
Hedef başka yerde, hayat başka yerde
2026 için ara hedef yüzde 24 olarak korunurken yıl sonu enflasyon tahmini yüzde 29,5’e yükseltilmiştir. Hedef ile tahmin arasındaki fark 5,5 puandır.
Öte yandan gelecek yıllara ilişkin öngörüler de yukarı taşınmıştır. Millete bir yandan enflasyonun düşeceği söylenirken, diğer yandan açıklanan rakamlar sürekli değişmektedir.
Elbette ekonomik koşullar değiştiğinde tahminler güncellenebilir. Biz gerçeğin açıklanmasına karşı değiliz. Ama aynı soruyu her raporda sormak zorunda kalıyorsak, ortada yalnızca teknik bir güncelleme değil, güven ve hesap verebilirlik sorunu vardır.
Ekonomiyi yönetenler şu sorulara açıkça cevap vermelidir:
Önceki öngörüler neden tutmadı?
Hangi varsayımlar yanlış çıktı?
Bu sapmalar çalışanların ve emeklilerin gelirini nasıl etkiledi?
Oluşan kayıpların telafisi için ne yapılacak?
Milletin duymak istediği yalnızca yeni bir rakam değildir. Millet, eski hesabın neden tutmadığını ve bunun bedelini neden kendisinin ödediğini bilmek istemektedir.
Hedefi tutturamayınca rakamı değiştirmek, yaşanan kaybı ortadan kaldırmaz.
Bu rakamların arkasında insan hayatı var
Enflasyon, yalnızca bir ekonomik gösterge değildir.
Enflasyon; annenin pazarda fiyatına baktığı ürünü yerine bırakmasıdır. Babanın çocuğunun ihtiyacını bir sonraki aya ertelemesidir. Emeklinin maaşını aldığı gün borçlarını hesaplamasıdır.
Enflasyon; gençlerin ev kurma hayalinin ertelenmesidir. Çiftçinin ekim yaparken maliyetini hesaplayamaması, küçük esnafın yarın hangi fiyatla satış yapacağını bilememesidir.
Kamu çalışanı maaşını alıyor; kira, fatura, ulaşım ve mutfak giderlerini karşılamaya çalışıyor. Fiyatlar her ay değişirken çalışanın gelirindeki kaybın telafisi için aylarca bekleniyor.
Sonra yeni bir tahmin açıklanıyor ve milletten yeniden sabır isteniyor.
Memurdan sabır, emekliden sabır, gençten sabır… Peki ekonomiyi yönetenlerden ne zaman hesap ve sorumluluk istenecek?
Biz fedakârlığa karşı değiliz. Ama fedakârlık isteniyorsa yük adil paylaşılmalıdır. Çalışanın sofrası küçülürken kamu kaynaklarının nasıl kullanıldığı da aynı ciddiyetle sorgulanmalıdır.
Enflasyon farkı aylık ödenmeli
TEÇ-SEN olarak taleplerimiz açıktır:
Enflasyon farkı aylık olarak ücretlere yansıtılmalıdır. Fiyatlar her ay değişirken çalışanın kaybını telafi etmek için altı ay beklemek adil değildir. Bu düzenlemenin maliyeti ve uygulama takvimi kamuoyuna açıklanmalıdır.
Geçmiş alım gücü kayıpları hesaplanmalıdır. Kamu çalışanlarının ve emeklilerin gelirlerinin yaşam maliyetleri karşısında nasıl değiştiği şeffaf biçimde ortaya konulmalı, kayıpların telafisi için somut bir plan hazırlanmalıdır.
Vergide adalet sağlanmalıdır. Çalışanların maaş artışları yıl içinde vergi yükü nedeniyle aşınmamalıdır.
Emeklilerin geliri korunmalıdır. Yıllarca hizmet etmiş insanlar, temel ihtiyaçlarını karşılayabilmek için her ay yeniden mücadele etmek zorunda bırakılmamalıdır.
Kamu harcamaları şeffaflaştırılmalıdır. İhaleler, sözleşmeler ve harcamaların sonuçları milletin denetimine açık olmalı; kamu kaynaklarının kullanımında tasarruf ve hesap verebilirlik esas alınmalıdır.
Üretim desteklenmelidir. Çiftçinin girdi maliyetleri, üreticinin finansmana erişimi, depolama ve dağıtım sorunları ele alınmadan hayat pahalılığıyla kalıcı mücadele edilemez.
Bu adımların finansmanı da açıkça konuşulmalıdır. Hangi uygulamanın neye mal olacağı, kaynağının nasıl sağlanacağı ve sonucunun nasıl ölçüleceği milletle paylaşılmalıdır.
Millet yeni bir tahminden fazlasını bekliyor
Ekonomi yönetimine çağrımızdır:
Enflasyon tahminlerini güncelliyorsanız, çalışanların kayıplarını da güncel hesaplarla ortaya koyun.
Hedeflerden sapıyorsanız, bunun nedenini açıkça anlatın.
Millete sabır tavsiye ediyorsanız, önce siz şeffaflık ve sorumluluk gösterin.
Unutmayın: Bir rapordaki oranı değiştirmek mümkündür. Ama o dönemde ödenemeyen kirayı, ertelenen ihtiyacı ve kaybedilen alım gücünü bir kalem hareketiyle geri getiremezsiniz.
Millet rakamların yeniden yazılmasını değil, hayatının gerçekten iyileşmesini bekliyor.
TEÇ-SEN olarak kamu çalışanlarının, emeklilerin ve emeğiyle yaşayan bütün yurttaşlarımızın hakkını savunmaya devam edeceğiz.
Ümit Demirel
TEÇ-SEN Genel Başkanı